وظایف مدیرعامل چیست؟ شرح وظایف و مسئولیت ها در قانون تجارت
وظایف مدیرعامل فقط به اداره کردن یک سازمان یا شرکت خلاصه نمیشود. در اصل وظایف او جایی میان تصمیمهای کلان هیئت مدیره و واقعیتهای روزمره کسبوکار قرار میگیرد. هدایت امور اجرایی شرکت، تحقق اهداف سازمان در چارچوب اختیاراتی که به او محول شده، برنامهریزی واحدهای مختلف، مدیریت عملیات، نظارت بر امور کارکنان و امور مالی و گزارشدهی از چگونه پیش رفتن اوضاع، از مهمترین وظایف مدیر عامل است. با این حال باید توجه داشته باشید که وظایف روزمره و اختیارات قانونی مدیرعامل دقیقا یکسان نیستند.
در این مقاله قصد داریم این تفاوت را بیشتر بررسی کنیم. اگر شما هم قصد دارید در این باره بیشتر بدانید، تا پایان ماطلب با ما همراه باشید.
مهم ترین وظایف مدیرعامل در شرکت چیست؟
مهمترین وظایف مدیرعامل شامل برنامهریزی و اجرای استراتژیهای شرکت، مدیرت و نظارت بر عملیات روزانه شرکت، برنامهریزی مالی و نظارت بر بودجه، هدایت و مدیریت کارکنان و مدیران، اجرای مصوبات هیئت مدیره، مدیریت روابط تجاری و مذاکرات، گزارشدهی، مدیریت ریسک و نظارت بر رعایت مقررات است. در ادامه هر کدام از این موارد را به تفصیل بررسی میکنیم.
📘ثبتنام کنید: دوره هوش مصنوعی برای مدیران
برنامه ریزی و اجرای استراتژی های شرکت
اولین مورد از وظایف مدیرعامل که تقریبا در میان انواع شرکتها یکسان است، شامل برنامهریزی و اجرای استراتژیهای شرکت میشود. مدیرعامل با پذیرفتن این نقش در مرحله اول باید تمام تلاش و استعدادش را به کار گیرد تا اهداف و سیاستهای کلان را به برنامههای اجرایی تبدیل کند، فرصتهای رشد و تهدید کسبوکار را شناسایی و آنها را تقویت کند یا از میان بردارد و اولویتها را تعین کرده و میزان پیشرفت برنامهها را پیگیری کند. برای مثال مدیرعامل با مشخص شدن هدفی مثل افزایش فروش در سال آینده، باید دست به برنامه توسعه بازار و افزایش ظرفیت تیم فروش بزند. توجه داشته باشید که تمام این سیاستهای کلان لزوما بهتنهایی در اختیار مدیرعامل نیست و هیئت مدیره نیز در آن نقش دارند.
مدیریت و نظارت بر عملیات روزانه شرکت
بخش دیگری از وظایف مدیرعامل شامل مدیریت و نظارت بر عملیات روزانه شرکت میشود. ایجاد هماهنگی میان واحدهای مختلف، نظارت بر کیفیت اجرای فرایندها و رسیدگی به مشکلات عملیاتی و جلوگیری از اتلاف منابع، از مهمترین مصادیق مدیریت و نظارت بر عملیات روزانه شرکت هستند. برای مثال مدیرعاملی که متوجه تاخیر در تحویل سفارشها شده، با ایجاد هماهنگی میان انبار، بخش فروش لجستیک، سعی میکند این مشکل را برطرف کند تا رضایت دوباره مشتریان را به دست آورد.
هدایت و مدیریت کارکنان و مدیران
کار هدایت و مدیریت کارکنان و مدیران میانی بخشهای مختلف نیز از دیگر وظایف مدیرعامل است. این دسته از وظایف شامل تعیین مسئولیت مدیران زیرمجموعه، تفویض اختیار و ارزیابی عملکرد مدیران، توسعه فرهنگ سازمانی و ایجاد انگیزه در بخشهای مختلف و مشارکت در تصمیمات مهم منابع انسانی میشود. توجه داشته باشید که کار نظارت بر همه استخدامها و فعالیتهای منابع انسانی با مدیرعامل نیست، بلکه با یک نظارت کلی، مسیر این بخش از سازمان را هدایت میکند.
📘ثبتنام کنید: دوره مدیرعامل حرفهای
برنامه ریزی مالی و نظارت بر بودجه
برنامهریزی مالی و نظارت بر بودجه سازمان نیز بخش دیگری از وظایف مدیرعامل است. در این محدوده وظایف، مدیرعامل کار تهیه یا نظارت بر تهیه پیشنهاد بودجه، کنترل هزینهها و بهرهوری منابع، بررسی گزارشهای درآمد، هزینه و سودآوری و نظارت بر اجرای بودجه مصوب را انجام میدهد.
یک نکته مهم که باید بدانید این است که میان تهیه یا پیشنهاد بودجه و تصویب بودجه تفاوتی اساسی وجود دارد. این تفاوت در هویت عامل اجرایی و مرجع صلاحیتدار و همچنین ماهیت حقوقی نتیجه آن قرار دارد. در اصل تهیه و پیشنهاد بودجه یک مرحله فنی و اجرایی است که توسط مدیرعامل یا هیئت مدیره انجام میشود و خروجی آن یک سند پیشنهادی بدون الزامات قانونی است. در حالی که تصویب بودجه، یک تصمیمگیری اجرایی است که توسط مجمع عمومی انجام شده و اعتبار قانونی و قابلیت اجرا دارد.
اجرای مصوبات هیئت مدیره
در بخش اجرای مصوبات هیدت مدیره، مدیرعامل نقش دریافتکننده تصمیمها و ابلاغ و اجرای آن در سازمان را برعهده دارد. در اصل اینجا مدیرعامل همان نقش حیاتی ارتباطدهنده میان هیئت مدیره و سازمان را بازی میکند که جزو نقشهای مهم هر شرکتی است. به همین خاطر تصمیمهای هیئت مدیره را دریافت و مورد بررسی قرار میدهد، سپس به مصوبات برنامههای اجرایی تبدیل میکند، در ادامه چگونگی اجرای این تصمیمها در هر بخش را پیگیری کرده و درنهایت گزارش نتایج را به هیئت مدیره ارائه میکند.
مدیریت روابط تجاری و مذاکرات مهم
علاوه بر این، مدیرعامل کارهای مدیریت روابط تجاری و مذاکرات مهم شرکت با سرمایهگذاران و شرکا را هم انجام میدهد. برای همین بخشی از وظایف او شامل ارتباط با مشتریان کلیدی و شرکای تجاری، مدیریت و هدایت مذاکرات مهم سازمان با دیگر سازمانها، نظارت بر اجرای تعهدات قراردادی و پیگیری توسعه همکاریهای تجاری میشود. توجه داشته باشید که اختیار انعقاد و امضای قرارداد (از نظر قانونی) باید در حدود اختیارات مدیرعامل باشد تا بتواند این وظایف را از نظر قانونی برعهده گیرد. حق امضا مطلق نیست و مطابق ماده ۱۲۵ به حدود تفویض اختیار بستگی دارد.
نظارت بر عملکرد و گزارش دهی
نظارت بر عملکرد و گزارشدهی نیز بخش دیگری از وظایف مدیرعامل بوده و شامل دریافت گزارش عملکرد هر بخش، بررسی شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI)، گزارش نتایج اجرایی و مالی به هیئت مدیره و شناسایی انحراف از اهداف و اجرای اقدامات اصلاحی میشود. این بخش از وظایف مدیرعامل بیشتر وقت او را میگیرد و تقریبا هر روز کاری آنها را انجام میدهد.
مدیریت ریسک و نظارت بر رعایت مقررات
مدیریت ریسک و نظارت بر رعایت مقررات نیز از عمده وظایف مدیرعامل است و شامل شناسایی ریسکهای مهم مالی و عملیاتی، پیگیری ایجاد کنترلهای داخلی مناسب، نظارت بر رعایت الزامات قانونی در حوزه فعالیت شرکت و ارجاع مسائل تخصصی به واحد حقوقی یا سایر مسئولان مربوطه میشود. توجه داشته باشید که مدیرعامل لزوما مسئول شخصی و مستقیم تمام امور قانونی یا تخلفات کارکنان نیست. مسئولیت او ذیل قوانین و اختیارات داده شده به او تعریف میشود.
وظایف مدیرعامل در قانون تجارت چیست؟
عموما قانون تجارت فهرستی از کارهای روزانه که مدیرعامل باید انجام دهد در اختیار شرکتها یا سازمانها قرار نمیدهد. مقررات شرکتهای سهامی ایران تقریبا هرگز وظایف اجرایی مشخصی مثل برنامهریزی، هدایت کارکنان یا نظارت مالی را بهصورت مورد به مورد فهرست نمیکند. کاری که قانون انجام میدهد این است که نحوه انتخاب، حدود اختیارات، رابطه نمایندگی و مسئولیتهای قانونی مدیرعامل را مشخص کرده و نشان دهد چه جایگاهی داشته و حدود اختیاراتش از کجا میآید، نه اینکه در هر روز چه کاری انجام دهد. در لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، ماده کلیدی درباره مدیرعامل ماده 124 تا 128 است که در ادامه آنها را توضیح خواهیم داد.
ماده ۱۲۴؛ انتخاب مدیرعامل و تعیین حدود اختیارات او
ماده 124 لایحه اصلاح قانون تجارت مصوب 1347 مشخص میکند که هیئت مدیره باید دست کم یک شخص حقیقی را به مدیریت عامل برگزیند. همچنین در این ماده آمده است که حدود اختیارات، مدت تصدی و حقالزحمه مدیرعامل با هیئت مدیره است. این مورد نیز ذکر شده که هیئت مدیره میتواند مدیرعامل را عزل کند.
ماده ۱۲۵؛ حق امضا و نمایندگی قانونی مدیرعامل
در ماده 125 لایحه اصلاح قانون تجارت مصوب 1347 نیز آمده است که مدیرعامل در حدود اختیاراتی که هیئت مدیره به او واگذار میکند، نماینده شرکت محسوب شده و حق امضا دارد. برای اینکه این ماده را بهتر درک کنید، فرض کنید که اختیار امضاهای قراردادهای تجاری مشخصی به مدیرعامل داده شده باشد. در این صورت او میتواند در محدوده همان اختیار از طرف شرکت اقدام کند، نه بیشتر.
ماده ۱۲۸؛ ثبت و اعلام اختیارات مدیرعامل
بنا به ماده 128 لایحه اصلاح قانون تجارت مصوب 1347 نیز مشخصات مدیرعامل و حدود اختیارات او باید با ارائه صورت جلسه هیئت مدیره به مرجع ثبت شرکتها اعلام شود و بعد از ثبت، در روزنامه رسمی آگهی شود. برای اینکه با کلیه وظایف مدیرعامل در قانون تجارت آشنا شوید، جدول زیر را تهیه کردهایم که در آن شرح وظایف مطابق ماده 124 تا 128 آمده است. دو ماده 142 و 143 نیز حدود مسئولیت در برابر شرکتها و اشخاص ثالث و امکان محکومیت در شرایط قانونی را مشخص میکند که برونسازمانی هستند. منبع جدول لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت است.
| ماده قانونی | موضوع | اثر بر وظایف و جایگاه مدیرعامل |
|---|---|---|
| ۱۲۴ | انتصاب و تعیین اختیارات | هیئتمدیره حدود اختیار و مدت تصدی مدیرعامل را مشخص میکند |
| ۱۲۵ | نمایندگی و حق امضا | مدیرعامل در حدود تفویض اختیار نماینده شرکت است |
| ۱۲۶ و ۱۲۷ | موانع قانونی مدیریت عامل | شرایط و محدودیتهای مربوط به تصدی سمت |
| ۱۲۸ | ثبت و آگهی | اعلام مشخصات و حدود اختیارات مدیرعامل |
| ۱۴۲ | مسئولیت ناشی از تخلف | امکان مسئولیت در برابر شرکت و اشخاص ثالث |
| ۱۴۳ | مسئولیت مرتبط با ورشکستگی | امکان محکومیت در شرایط قانونی مربوط به تخلف و دیون پرداخت نشده |
اختیارات مدیرعامل در شرکت شامل چه مواردی است؟
میان وظایف و اختیارات مدیرعامل تفاوت زیادی وجود دارد. برای مثال ممکن است مدیرعامل مسئول پیگیری خرید یک سری تجهیزات باشد، اما اجازه امضای قرارداد خرید با هر مبلغی را نداشته باشد. در ادامه این تفاوت وظایف و اختیارات را در حوزههای مختلف مثل مالی و معاملاتی و اجرایی و اداری بیشتر بررسی میکنیم. پیشنهاد میشود که قبل از مطالعه این بخش، نگاهی به مطلب مدیرعامل کیست بیاندازید تا بهتر جایگاه و مسئولیتهای این سمت را متوجه شوید.
اختیارات مالی و معاملاتی مدیرعامل
اختیارات مالی و معاملاتی مدیرعامل شامل انعقاد قراردادها در حدود اختیارات، امضای اسناد مالی و تجاری در صورت داشتن حق امضای مربوطه، انجام یا تایید برخی هزینهها در سقف مجاز و پیگیری امور بانکی و معاملاتی با رعایت ترتیب قانونی میشود. همانطور که گفتیم مدیرعامل میتواند وظیفه پیگیری معاملات را برعهده گیرد، اما اختیار امضای قرارداد با هر مبلغی را نداشته باشد.
اختیارات اجرایی و اداری مدیرعامل
دسته دیگری از اختیارات مدیرعامل که آن هم محدود مشخصی دارد شامل تصمیمگیری درباره امور اجرایی شرکت، تعیین یا پیشنهاد مسئولیتهای مدیران و کارکنان، تفویض بعضی امور به مدیران زیرمجموعه، در صورت مجاز بودن و نمایندگی شرکت نزد اشخاص یا نهادهای مختلف در حدود اختیار میشود. در این مورد نیز مدیرعامل ممکن است نمایندگی شرکت نزد نهادهای مختلف را برعهده داشته باشد، اما اختیار اینکه هر قول عملیاتی از جانب شرکت به آن نهاد مربوطه را بدهد نداشته باشد.
آیا مدیرعامل اختیار تصمیم گیری مستقل دارد؟
با اینکه وظایف و حدود اختیارات مدیرعامل مشخص شده است، اما اینطور نیست که برای هر تصمیمگیری لازم باشد که از هیئت مدیره اجازه بگیرد. برای همین در حدود اختیارات قانونی و تفویض شده، امکان تصمیمگیری مستقل را دارد. با این حال فراموش نکنید که مدیرعامل بودن به معنای اختیار نامحدود داشتن نیست.
مسئولیت های قانونی مدیرعامل چیست؟
مسئولیتهای قانونی مدیر عامل در سه بخش قابل بحث است: مسئولیتهای حقوقی و جبران خسارت که مبنای آن ماده 142 لایحه اصلاحی 1347 است، مسئولیت در قبال بدهیها و ورشکستگیها که در ماده 143 مشخص شده، مسئولیت کیفری مدیرعامل که در ماده 258 حدود آن مشخص شده و محدودیت معاملات مدیرعامل با شرکت که در مادههای 129 تا 133 تعیین شده است. در ادامه هر کدام را به طور جدا بررسی میکنیم.
مسئولیت حقوقی و جبران خسارت
مبنای اصلی مسئولیت حقوقی و جبران خسارت، ماده 142 لایحه اصلاحی 1347 است. مطابق این ماده چنانچه مدیرعامل از مقررات قانونی، اساسنامه یا مصوبات مجمع عمومی و احراز شرایط مسئولیت تخلف کند، ممکن است در برابر شرکت یا اشخاص ثالث مسئول جبران خسارت شناخته شود. همچنین طبق رویههای قضایی، طرح دعوای خسارت، مستلزم اثبات تخلف و تقصیر یا ابطال تصمیمات زیان بار است.
مسئولیت مدیرعامل در قبال بدهی ها و ورشکستگی
از طرفی مسئولیت مدیرعامل در قبال بدهیها و ورشکستگیها در ماده 143 مشخص شده است. طبق این ماده، مدیرعامل صرفا به دلیل بدهکاری به شرکت، شخصا مسئول همه بدهیها نیست. با این حال اگر ورشکستگی شرکت یا ناکافی بودن دارایی آن، به نحوی معلول تخلفات مدیرعامل باشد، دادگاه میتواند به تقاضای هر ذی نفعی، مدیرعامل را به پرداخت بخشی از دیون که از دارایی شرکت قابل پرداخت نباشد، محکوم کند.
مسئولیت کیفری مدیرعامل
مطابق ماده 258 لایحه اصلاحی، رئیس و اعضای هیئت مدیره و مدیرعاملی که بدون صورت دارایی و ترازنامه یا به استناد صورت دارایی و ترازنامه مزور، منافع موهومی را میان صاحبان سهام تقسیم کنند، دارای مجازات حبس از 1 تا 3 سال هستند. دیگر مصادیق کیفری مثل ارائه صورتهای مالی غیرواقعی یا سود استفاده از اموال شرکت نیز تابع شرایط خاص خود است و در قوانین مرتبط ذکر شدهاند. از این رو نمیتوان آنها را بهصورت کلی به مدیرعامل نسبت داد. در اصل مسئولیت کیفری مدیرعامل جنبه استثنایی دارد و تنها در رفتارهای مشخص و با شرایط مقرر قانونی محقق میشود.
محدودیت معاملات مدیرعامل با شرکت
مطابق ماده ۱۲۹، مدیرعامل و شرکتهایی که او در آنها شریک یا مدیرعامل است، نمیتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم در معاملات با شرکت طرف وارد معامله شوند، مگر با اجازه هیئتمدیره و سپس تصویب مجمع عمومی عادی. از سویی مطابق ماده ۱۳۱، معامله بدون اجازه هیئت مدیره، در صورت عدم تصویب مجمع عمومی، قابل ابطال است .همچنین مطابق ماده ۱۳۲، دریافت وام یا اعتبار از شرکت توسط مدیرعامل و همچنین تضمین دیون او توسط شرکت، ممنوع و باطل است.
نکته: مدیرعامل نمیتواند بدون مجوز، معاملاتی انجام دهد که با فعالیت شرکت رقابت زیانبار داشته باشد.
شرح وظایف مدیرعامل در شرکت های مختلف چه تفاوتی دارد؟
به نظرتان آیا تمام مدیرعاملان در در شرکتهای مختلف، شرح وظایف یکسانی دارند؟ خیر. بسته به اینکه شرکت سهامی خاص باشد، شرکت با مسئولیت محدود باشد، بزرگ یا کوچک، این شرح وظایف متفاوت خواهد بود. در ادامه هر کدام از این موارد را به طور خلاصه توضیح دادهایم تا ابهام شما در این باره برطرف شود.
وظایف مدیرعامل در شرکت سهامی خاص
در شرکتهای سهامی خاص، مدیرعامل در چارچوب اختیاراتی که از سوی هیئت مدیره، امور اجرایی و مدیریتی شرکت تعیین شده عمل میکند. برای مثال، اجرای مصوبات هیئت مدیره، تهیه گزارشهای مالی و فعالیت برای ارائه به بازرس و هیئتمدیره، امضای قراردادها و اسناد تعهدآور در حدود اختیارات تفویضی از جمله وظایف اجرایی مدیرعامل در یک شرکت سهامی خاص است.
وظایف مدیرعامل در شرکت با مسئولیت محدود
اداره یک شرکت با مسئولیت محدود برعهده یک یا چند مدیر است و لزوما نیازی به تشکیل هیئت مدیره با رئیس و نایب رئیس ندارد، مگر اینکه در اساسنامه ترتیب دیگری مقرر شده باشد. در این مورد، برای اداره شرکت به مقررات مواد 104 و 105 قانون تجارت استناد میشود. مطابق ماده ۱۰۴ قانون تجارت، اداره شرکت با یک مدیر صورت میگیرد و مطابق ماده ۱۰۵، مدیران کلیه اختیارات لازم برای نمایندگی و اداره شرکت را دارند، مگر اینکه در اساسنامه غیر این ترتیب مقرر شده باشد. توجه داشته باشید که در این مورد نباید احکام مواد ۱۲۴ تا ۱۲۸ لایحه اصلاحی شرکتهای سهامی را به طور مستقیم به شرکت با مسئولیت محدود تعمیم داد؛ زیرا ساختار و مبنای اختیارات مدیران در این دو نوع شرکت متفاوت است.
تفاوت وظایف مدیرعامل در شرکت های کوچک و بزرگ
برای فهم بهتر تفاوت وظایف مدیرعامل در شرکتهای کوچک و بزرگ، جدول زیر را ترتیب دادهایم. توجه داشته باشید که تفاوتهای بیان شده در جدول، یک سری مقایسههای کلی رایج هستند نه احکام الزامآور قانونی که بتوان به آنها استناد کرد.
| شرکت کوچک | شرکت بزرگ |
|---|---|
| مشارکت در انجام عملیات به صورت مستقیم انجام میشود. | بیشتر تمرکز روی هدایت مدیران ارشد است |
| حضور بیشتر در تصمیمهای روزمره | تفویض بیشتر تصمیمهای عملیاتی |
| ارتباط مستقیم با کارکنان و مشتریان | مدیریت از طریق گزارشها و ساختار سازمانی |
| نظارت نزدیک بر هزینهها | پایش بودجه و عملکرد بخشهای متعدد |
نمونه شرح وظایف مدیرعامل برای شرکت
در این بخش نمونه یک الگوی شرح وظایف مدیرعامل را به صورت عمومی آوردهایم. برای دستیابی به شرح وظایف دقیقتر باید نوع شرکت، مصوبات هیئتمدیره و حدود اختیارات تفویضی نیز مدنظر قرار گیرد:
🔹برنامهریزی و اجرا: تدوین برنامه عملیاتی سالانه در راستای استراتژی هیئت مدیره و نظارت بر اجرای آن.
🔹مدیریت عملیات: هدایت فعالیتهای روزمره، سازماندهی واحدها و بهینهسازی منابع.
🔹منابع انسانی: انتخاب، هدایت و ارزیابی مدیران میانی و تعیین ساختار سازمانی در حدود مصوبات.
🔹امور مالی: تهیه و پیشنهاد بودجه، نظارت بر جریان نقدی و کنترل هزینهها.
🔹اجرای مصوبات: پیادهسازی تصمیمات هیئتمدیره و مجمع عمومی و گزارشدهی دورهای به آنها.
🔹نمایندگی شرکت: امضای قراردادها و اسناد در حدود اختیارات تفویضی و ماده ۱۲۵ لایحه اصلاحی.
🔹ریسک و انطباق: استقرار کنترلهای داخلی و اطمینان از رعایت قوانین و اساسنامه.
🔹ارتباطات بیرونی: نمایندگی شرکت در مراجع رسمی و تعامل با ذینفعان کلیدی.
تنظیم این فهرست یک نقطه شروع است و نه سند نهایی. برای همین لازم است در صورتجلسه هیئت مدیره تصویب شده و حدود اختیارات آن به روشنی مشخص و درج شود. در بخش بعد یک جدول از این نمونه آوردهایم تا بهتر شرح وظایف را متوجه شوید.
جدول نمونه شرح وظایف مدیرعامل
| حوزه مسئولیت | شرح وظیفه نمونه | خروجی یا شاخص ارزیابی |
|---|---|---|
| برنامهریزی | تدوین و پیگیری برنامه اجرایی | میزان تحقق اهداف |
| عملیات | هماهنگی و بهبود فرایندهای کاری | بهرهوری و کیفیت |
| منابع انسانی | هدایت و ارزیابی مدیران | تحقق اهداف تیمها |
| مالی | نظارت بر اجرای بودجه | انحراف از بودجه |
| فروش و توسعه | پیگیری برنامههای توسعه بازار | رشد فروش یا درآمد |
| گزارشدهی | ارائه گزارش به هیئتمدیره | صحت و بهموقع بودن گزارشها |
| مدیریت ریسک | پیگیری کنترلهای داخلی | ریسکهای شناساییشده و اقدامات اصلاحی |
هنگام تنظیم شرح وظایف مدیرعامل چه مواردی باید مشخص شود؟
هنگام تنظیم جدول شرح وظایف مدیرعامل لازم است به یک سری موارد که در ادامه آورده شدهاند توجه داشته باشید:
🔹دامنه مسئولیت: بخشهایی که مدیرعامل مسئول اداره آنها است مثل عملیات، مالی، منابع انسانی و… و مرزهای هر کدام نسبت به وظایف هیئت مدیره مشخص شود.
🔹حدود اختیارات: سقف مبلغ و نوع معاملات، حق امضا، اختیار استخدام و سایر مواردی که باید در صورتجلسه هیئتمدیره تفویض شود به طور دقیق آورده شود.
🔹خطوط گزارشدهی: اینکه مدیرعامل به چه مرجعی (هیئتمدیره یا مجمع عمومی) و در طی چه دورهای (هفتگی، ماهانه) گزارش میدهد و چه واحدهایی به او گزارش میدهند باید دقیق مشخص باشد.
🔹شاخصهای ارزیابی: شاخصهای سنجش و ارزیابی عملکرد مثل تحقق بودجه، سودآوری، رشد فروش یا اهداف عملیاتی مشخص و تعریف شده باشد.
🔹نحوه بازنگری: بازه زمانی و مرجع بازنگری شرح وظایف (مثلاً سالانه توسط هیئتمدیره) و تشریفات تصویب تغییرات به صورت روشن مشخص شده باشد.
نکته: این موارد صرفا یک سری راهنما برای تنظیم جدول بوده و جایگزینی برای صورت جلسه رسمی تفویض اختیار یا سایر اسناد حقوقیی شرکت نیستند.
توجه: برای اینکه بهتر با چگونگی تنظیم جدول شرح وظایف مدیرعامل آشنا شوید و به صورت حرفهای و اصولی از پس انجام آن برآیید، پیشنهاد ما گذراندن یکی از دوره های مدیریتی است.
تفاوت وظایف مدیرعامل و هیئتمدیره چیست؟
در نهایت به بخش وظایف مدیرعامل و هیئت مدیره در مقایسه با یکدیگر میرسیم. در جدول زیر به طور کامل مشخص شده که حدود وظایف مدیرعامل و هیئت مدیره هر کدام در چه سطوح مدیریتی اجرا میشود. یادتان باشد که در شرکت سهامی، اختیارات هیئت مدیره نیز تابع قانون، اساسنامه و صلاحیت مجامع است. برای همین در این شرکتها نباید تمام تصمیمهای شرکت به هیئت مدیره یا مدیرعامل نسبت داده شود.
| موضوع | هیئتمدیره | مدیرعامل |
|---|---|---|
| انتخاب مدیرعامل | انتخاب و تعیین حدود اختیار | پذیرش و اجرای مسئولیت سمت |
| راهبری شرکت | تصمیمگیری در صلاحیت قانونی خود | اجرای تصمیمها در حدود اختیار |
| عملیات روزمره | نظارت کلان | هدایت و مدیریت اجرایی |
| گزارش عملکرد | دریافت و بررسی | تهیه و ارائه گزارش |
| قراردادها | تصمیمگیری یا تفویض اختیار حسب مورد | اقدام و امضا در حدود اختیار |
| بودجه | بررسی و تصویب در حدود صلاحیت | تهیه پیشنهاد و پیگیری اجرا |
جمع بندی وظایف و مسئولیت های مدیرعامل
در این مقاله سعی کردیم وظایف و مسئولیتهای مدیرعامل را به طور دقیق و با استناد به مواد قانون اصلاحی تجارت 1347 مشخص کنیم. دریافتیم که مدیرعامل مسئول هدایت امور اجرایی است و حدود اختیار او در شرکتهای سهامی توسط هیئت مدیره مشخص میشود. همچنین توضیح دادیم که مسئولیتهای قانونی مدیرعامل چطور با وظایف روزانه مدیریتی او متفاوت هستند. در پایان نیز یک مقایسه کلی میان وظایف مدیرعامل و هیئت مدیره انجام دادیم. امیدواریم مطالب گفته شده برای شما مفید بوده باشد.
سؤالات متداول
1️⃣مهمترین وظیفه مدیرعامل چیست؟
مهمترین وظیفه مدیرعامل هدایت فعالیتهای اجرایی شرکت جهت تحقق اهداف تعیین شده در حدود اختیارات قانونی سازمان است و به شکل برنامهریزی، هماهنگی میان واحدها، نظارت بر عملکرد و اجرای تصمیمهای مربوط انجام میشود.
2️⃣وظایف مدیرعامل طبق قانون تجارت چیست؟
طبق مواد 124 و 125 لایحه اصلاحی تجارت، حدود اختیارات، نمایندگی و حق امضا مدیرعامل به طور واضح مشخص شده است. دیگر وظایف اجرایی به تصمیمهای هیئت مدیره و ساختار شرکت بستگی دارد.
3️⃣آیا مدیرعامل مسئول تمام بدهیهای شرکت است؟
خیر، مدیرعامل تنها به خاطر داشتن این سمت، مسئول تمام بدهیها نیست. با این حال در شرایط خاص قانونی، مثل مواردی که در ماده 143 لایحه اصلاحی پیش بینی شده، ممکن است مسئولیت شخصی پیدا کند.
4️⃣آیا مدیرعامل حق امضای تمام قراردادهای شرکت را دارد؟
طبق ماده 125 که مشخص کننده حق امضای مدیرعامل در حدود اختیارات تفویض شده از سوی هیئت مدیره است، خیر.
5️⃣آیا مدیرعامل میتواند بدون اجازه هیئتمدیره تصمیم بگیرد؟
مدیرعامل میتواند در حدود اختیاراتی که به او تفویض شده، تصمیمهای مستقل بگیرد. با این حال اگر تصمیمهای وی خارج از اختیارات او باشد، به رعایت تشریفات و دریافت مجوز از سوی هیئت مدیره مورد نیاز دارد.
6️⃣چه کسی وظایف مدیرعامل را تعیین میکند؟
بسته به نوع شرکت، این مورد متفاوت است. در شرکت سهامی، هیئت مدیره حدود اختیارات مدیرعامل را مشخص میکنند. همچنین شرح وظایف اجرایی مدیرعامل نیز براساس تصمیمهای سازمانی و در چارچوب قوانین، مشخص میشود.